Awaria serwera, crash dysku twardego lub przypadkowe skasowanie danych – każde z tych zdarzeń może doprowadzić do utraty danych w Comarch ERP Optima. Szybka i prawidłowa reakcja decyduje o tym, ile danych uda się odzyskać i jak szybko firma wróci do normalnej pracy. Opisujemy procedurę odzyskiwania danych w różnych scenariuszach awaryjnych.
Pierwsze kroki po awarii – nie panikuj, nie nadpisuj
W momencie wykrycia utraty danych najważniejsze to: nie zapisywać nowych danych na dysku z uszkodzoną bazą (każdy zapis może nadpisać dane do odzyskania), nie uruchamiać programów naprawczych bez wiedzy o konsekwencjach, wykonać obraz dysku (klon sektora po sektorze) za pomocą narzędzia takiego jak Clonezilla lub ddrescue zanim przystąpisz do jakiejkolwiek naprawy. Obraz dysku to „polisa ubezpieczeniowa" – pozwala na powtórzenie prób odczytu bez ryzyka dalszego uszkodzenia.
Odzyskiwanie z kopii zapasowej SQL (.bak)
Jeżeli dysponujesz aktualną kopią zapasową SQL (.bak), odzyskiwanie jest proste: zainstaluj SQL Server na sprawnym komputerze, otwórz SSMS i wykonaj RESTORE DATABASE z pliku .bak. Czas odzyskiwania zależy od rozmiaru bazy – 10 GB bazy przywraca się zazwyczaj w 5–15 minut. Po przywróceniu uruchom DBCC CHECKDB, by zweryfikować spójność odtworzonej bazy. Kluczowe pytanie: jak stara jest kopia? Dane wprowadzone po jej utworzeniu będą utracone i konieczne jest ich ręczne odtworzenie.
Odzyskiwanie z pliku MDF bez backupu
Jeżeli brak kopii zapasowej, ale plik .mdf jest fizycznie nieuszkodzony (np. skasowano go przez pomyłkę lub SQL Server nie może go odczytać), można próbować jego bezpośredniego dołączenia do działającej instancji SQL (ATTACH). Jeżeli plik .ldf (dziennik transakcji) jest niedostępny, SQL Server może próbować dołączyć samą bazę .mdf z odtworzeniem dziennika: CREATE DATABASE NazwaBazy ON (FILENAME='D:\baza.mdf') FOR ATTACH_REBUILD_LOG. Operacja ma ograniczone szanse powodzenia przy niezamkniętych transakcjach.
Profesjonalne odzyskiwanie danych z uszkodzonego dysku
Gdy dysk twardy uległ uszkodzeniu mechanicznemu (głowice, tarczka), lub konieczne jest odczytanie danych z dysku z uszkodzonymi sektorami, konieczna jest pomoc specjalisty odzyskiwania danych. Nie używaj oprogramowania do odzyskiwania danych na dysku z uszkodzeniami mechanicznymi – może to pogłębić uszkodzenia. Wyspecjalizowane laboratoria odzyskiwania danych pracują w warunkach cleanroom i mogą wyciągnąć dane nawet z poważnie uszkodzonych dysków. Koszt takiej usługi jest wysoki (500–5000 zł), ale może być niższy niż koszt odbudowy danych ręcznie.
Odbudowa danych po częściowej utracie
Gdy odzyskano bazę, ale część danych jest brakująca (luka między ostatnim backupem a awarią), konieczna jest ich odbudowa. Źródła do odbudowy: wydruki dokumentów (faktury, WZ, PZ wydrukowane przed awarią), wyciągi bankowe (pozwalają odtworzyć płatności), e-maile z fakturami od kontrahentów, dokumenty papierowe z magazynu. Priorytet odbudowy: dokumenty wpływające na rozrachunki z kontrahentami i deklaracje VAT – resztę można uzupełniać stopniowo.
Plan ciągłości działania dla Optimy
Wniosek z każdej awarii powinien być jeden: opracuj i wdrożyż plan ciągłości działania (Business Continuity Plan) dla systemu ERP. Obejmuje on: strategię backupu (3-2-1), RTO (Recovery Time Objective) – maksymalny akceptowalny czas przestoju, RPO (Recovery Point Objective) – maksymalna akceptowalna utrata danych (np. 4 godziny), procedurę odtworzenia krok po kroku, listę kontaktów serwisowych, harmonogram testów backupu. Dobrze opracowany plan pozwala w sytuacji kryzysowej działać spokojnie i metodycznie zamiast panikować.
