Wilgoć i kondensacja to subtelni wrogowie elektroniki – w przeciwieństwie do bezpośredniego zalania nie powodują od razu widocznych śladów, lecz stopniowo wywołują korozję, wzrost dendrytów (mostków elektrycznych) i degradację lakierów ochronnych. Laptop przechowywany w wilgotnym miejscu lub przeniesiony z zimna do ciepłego pomieszczenia może awarii po pewnym czasie bez żadnego widocznego powodu.
Czym różni się wilgoć od zalania
Bezpośrednie zalanie jest nagłe i widoczne – ciecz dociera na płytę powodując natychmiastowe zwarcia. Wilgoć działa powoli: skraplająca się woda wnika we wnętrze laptopa i osiada na płycie w postaci cienkiej warstwy lub maleńkich kropelek niewidocznych gołym okiem. Procesy elektrochemiczne przy wilgoci (galvanic corrosion, elektromigracja) zacierają ścieżki i tworzą mostki między padami, co objawia się losowymi awariami narastającymi w czasie.
Rozpoznanie uszkodzeń wilgotnościowych
Pod mikroskopem na zakorodowanej płycie widoczne są: przebarwienia na miedzi ścieżek (zieleń, brąz), białe naloty (sole mineralne z destylowanej wody technicznej lub potu), dendryty – cienkie nitkowe mostki metaliczne rosnące między padami o różnych potencjałach. Wskaźniki wilgoci (VOC stickery) wewnątrz obudowy laptopa zmieniają kolor z białego na różowy lub czerwony po kontakcie z wodą.
Czyszczenie płyty po ekspozycji na wilgoć
Procedura czyszczenia: dokładna inspekcja pod mikroskopem wszystkich obszarów płyty, mycie izopropanolem 99% z pędzlem lub w myjce ultradźwiękowej (bez PCB z modułami magnetycznymi lub głośnikami), płukanie demineralizowaną wodą jeśli konieczne, suszenie w piecu lub ciepłarce w 50°C przez 2–4 godziny. Dendryty mechanicznie usuwa się po ich zwilżeniu alkoholem, a następnie zamknięte obszary weryfikuje pod mikroskopem po suszeniu.
Usuwanie dendrytów i mostków elektrycznych
Dendryty miedzi lub cyny między padami powodują zwarcia prowadzące do uszkodzeń układów. Ich usunięcie wymaga pracy pod mikroskopem z cienką szpatułką, pędzelkiem nasączonym IPA lub strumieniem gazu (Duster). Po usunięciu dendrytów mierzy się izolację między podejrzanymi padami multimetrem. Jeśli dendryty rosły długo, mogły już uszkodzić układy – konieczna dalsza diagnoza elektryczna.
Zabezpieczenie po naprawie
Po naprawie płyty narażonej na wilgoć warto zabezpieczyć ją lakierem akrylowym do elektroniki (konformal coating). Cienka warstwa lakieru chroni ścieżki i pady przed wilgocią, solami i utlenianiem. Nie należy pokrywać złącz, gniazd, obszarów rezystorów kalibracyjnych i elementów termo-wrażliwych. Klient powinien być poinformowany o konieczności przechowywania laptopa w miejscu o niskiej wilgotności i stosowania torby z pochłaniaczem wilgoci przy przechowywaniu.
